| Het grote gesprek |
|
HET GROTE GESPREK Je laat-maar-waaien-zoon vertoont een plotse interesse voor persoonlijke hygiëne en verspreidt een okselfris parfum? Je eeuwig-in-jeans-geklede dochter hult zich in strakke topjes en trippelt onhandig op hippe naaldhakken? Geen twijfel mogelijk: je pubers zijn op liefdespad. Als ouder hoop je vurig dat ze niet te hard van stapel lopen. Je wil ze een waslijst wijze raad meegeven... Maar hoe knoop je dat Grote Gesprek aan met tieners? Goede minnaars Voor een antwoord op die vraag liep BOTsing langs bij het CGSO Trefpunt in Gent. Het denkstation over seks en relaties, het liefdeslaboratorium van Vlaanderen. Daar dokterden ze het puike programma: ‘goede minnaars' uit, een lessenpakket voor tieners vanaf veertien jaar. Erika Frans staat met haar twee voeten in de voorlichtingspraktijk en geeft ouders graag een duwtje in de rug. Erika Frans: Vanaf je prille kleutertijd tot op hoge leeftijd blijf je met vragen over seksualiteit zitten. Heel belangrijk bij goeie seksuele vorming is dat je op elk moment antwoorden krijgt op jouw niveau. Info op maat, met andere woorden. Als wij met tieners werken, vertrekken we vanuit de ontwikkelingsvragen waarmee zij zitten. En die gebruiken we als aanknopingspunt om het over liefde, relaties en seks te hebben. Bij prille pubers zullen die vragen vooral draaien rond hun lichaam dat op stelten staat. Of ze willen weten hoe ze een liefje kunnen combineren met een boezemvriend. Ze worstelen ook met de praktijk. Hoe maak je het aan of uit? En tongzoenen, hoe doe je dat? Bij oudere pubers gaan die vragen vaker over vrijen en voorbehoedmiddelen, over trouw en jaloezie, of over hoe je omgaat met homoseksuele gevoelens. Van vraagstaart naar verlegenheid Klinkt goed, maar pubers zijn thuis vaak gesloten als een oester. Kleine kinderen zijn nog heuse vraagstaarten. Voor hen is een vraag over vrijen even gewoon als een vraag over hoe mensen naar de maan vliegen. Maar tussen tieners en ouders zit een hele hoop vervelende verlegenheid in de weg. Erika Frans: In theorie zijn ouders het best geplaatst om met hun kinderen over liefde en seks te praten. Ze volgen hen op de voet en weten waarmee ze worstelen. Maar zélfs bij kleuters voelen ouders soms schroom om open op vragen over vrijen te antwoorden. Ze lopen er liever met een boogje omheen. En als die ukjes een paar keer op rij een vaag of ontwijkend antwoord hebben gekregen, zullen ze het nalaten om nog meer vragen te stellen. Want ze voelen dat het onderwerp ‘seks' hun ouders in verwarring brengt. Samen in de wachtkamer De deur dichtklappen gebeurt niet door de ouders alleen. Vaak zijn het de tieners zélf die een stevig muurtje om zich heen bouwen. Want in de puberteit duikt die dekselse schaamte op. Liefde en seks zijn privé, beslissen pubers. Daar hebben mijn ouders NIKS mee te maken. En als pa en ma het thema tóch aankaarten, stoppen ze het liefst hun oren dicht. Kun je dat muurtje nog slopen? Of kijk je zélf ook liever de andere kant op? Erika Frans: Praten over seks botst op wederzijdse weerstand. Dat is wat wij de wachtkamercultuur noemen. Pubers willen wel wat weten, maar durven geen vragen stellen. En ouders willen wel wat vertellen, maar ze aarzelen omdat het onderwerp zo delicaat ligt. En voor je het weet zit je allebei te wachten op de eerste stap van de tegenpartij. Het vraagt dus een beetje flair om het onderwerp seks toch ter sprake te brengen. Je kunt bijvoorbeeld een voorzet geven, door te vertellen over je eigen ervaringen. Flits met een teletijdmachine terug naar je tienertijd. Doe de seksuele voorlichting die je zélf kreeg uit de doeken, onthul je onhandige versiertrucks, vertel over steelse kussen onder de kap van de rups, of gefrunnik op de laatste bank van de bioscoop. Zulke verhalen zijn prima ijsbrekers. Maar zoek wel uit wat je kwijt wilt. Het is heus niet de bedoeling dat je je hele liefdesleven te grabbel gooit. Ook als ouder mag je je privacy bewaken. Indianenverhalen Hoe stoer ze jouw uitleg ook wegwuiven, toch piekeren pubers zich suf over seks. Zijn mijn borsten wel mooi? Heeft mijn piemel geen rare vorm? En hoe krijg ik dat condoom om, op het ‘moment suprème'? Duizend muizenissen spoken door hun hoofd. Maar die zijn zo intiem dat jongeren ze moeilijk met hun ouders kunnen delen. Nee, daarmee kloppen ze liever bij hun vrienden aan... Erika Frans: Voor pubers op liefdespad zijn leeftijdgenoten de beste bondgenoten. Want wie kan die eerste vlinders in de buik beter begrijpen dan een andere puber? Samen zetten ze dezelfde stappen op hetzelfde moment. Vrienden kunnen dus een enorme steun zijn voor elkaar... Alleen zijn ze niet altijd de meest geschikte bron van informatie. Ze geven elkaar een heleboel indianenverhalen door. Van de eerste keer vrijen kun je niet zwanger worden! Of cola doodt sperma! Vaak zijn het mythes die jongeren goed uitkomen. Ze hebben een geruststellend effect: "Als we dan eens een keertje onverwacht seks hebben gehad, hoeven we tenminste niet meteen naar de dokter te lopen." Daarom blijven ze ook zo hardnekkig circuleren. Maar uiteraard zijn ze onjuist en gevaarlijk. Dus moeten er wel volwassenen klaarstaan om die indianenverhalen in rook te doen opgaan. Help! Seks! En dus gaan ouders verwoed aan het waarschuwen. Pas op voor aids, gebruik een condoom. Let op voor een zwangerschap, wacht op de ware! Pubers krijgen zwaar geschut naar het hoofd geslingerd. Net of seks levensgevaarlijk is, terwijl de liefde toch in de eerste plaats leuk zou moeten zijn? Erika Frans: Ouders mogen geen wandelende waarschuwingsencyclopedieën worden. Je wilt natuurlijk dat je kinderen zich happy voelen. Of het nu om onschuldig handjes vasthouden gaat of om de eerste schuchtere seks: ze moeten het fijn vinden om een liefje te hebben en kunnen genieten van zo'n relatie. Dus laat je verliefde tiener maar lekker op wolkjes lopen, en heb het in de eerste plaats over dat gelukzalig gevoel. Fladderen en flirten Hoe open minded moderne ouders ook zijn, toch kijken ze met angstige ogen naar tieners op vrijersvoeten. Begin je bij een voorzichtige verliefdheid meteen over seks? Of breng je ze zo op ideeën? Stoppen ze nog wel energie in een relatie of fladderen ze van de ene flirt naar de andere? En zijn jongeren écht eerder toe aan seks dan vroeger? Of loopt het zo'n vaart niet? Erika Frans: De leeftijd schuift op, jawel. Jongeren van vandaag lijken losser te denken over liefde en lust. Da's een trend die we bespeuren. Seks is fun en té interessant om te laten liggen: die mentaliteit is er wel. Als ouder sta je erbij en kijk je ernaar. Je invloed is bijzonder beperkt. Toch mag je best op je eigen waarden blijven hameren. Seks heeft in de eerste plaats te maken met liefde uitwisselen en een intieme band opbouwen met elkaar. Je kunt je pubers je eigen ideeën daarover duidelijk maken. Op die manier doe je ze nadenken over relaties. " Wat zoek je bij een lief? Wat voel je bij een vluchtige flirt? En loop je zo geen kater op?" Zulke vragen leveren voer voor discussie. CGSO Trefpunt, denkstation over seks en relaties TIPS VOOR OUDERS
|