Bekende mama Stephanie Planckaert: 'Ik herken veel van mezelf in mijn dochter.'

Hoe was jij als tiener? Op oude foto's zie ik een knap meisje, dat er heel zelfbewust uitziet. Was dat ook zo?

"Ik zag er misschien nonchalant uit, maar dat was bestudeerd. ’s Avonds paste ik al mijn kleren en zocht ik de best mogelijke combinatie uit die ik dan klaarlegde om de volgende dag in naar school te gaan. Dus ja, ik was wel met mezelf bezig. Ik probeerde maar wat, ik wist eigenlijk niet goed waar ik mee bezig was.

We hadden binnen het gezin een aantal grote veranderingen meegemaakt, waardoor de focus daarop lag. Bij mijn oudere broer leek het allemaal vanzelf te gaan, dus het was best wel pittig om met zoveel vragen te zitten: doe ik het wel goed? Moet ik het anders aanpakken? Ligt het aan mij?"

Je belandde als prille tiener plots in de Ardennen. Hoe heftig was dat?

"Ik wist niet zo goed wie ik moest zijn. Ik werd echt helemaal losgerukt van mijn vertrouwde omgeving. In de lagere school bouw je vriendschappen op, en die kon ik niet meepakken naar het middelbaar. Ik sprak ook de taal niet. Dat kwam er dus nog bij: wie ben ik in deze nieuwe omgeving?

Ik kreeg vrij snel een stempel op school: ik was ‘de Vlaming’. Ik vond het veiliger om me wat te isoleren, en het allemaal op mezelf uit te zoeken. Det heeft mij misschien niet iets te zelfbewust gemaakt. Je ontwikkelt erg grote sensoren voor je omgeving: wat moet ik zeggen, doen, of aandoen, om er meer bij te horen?"

Het is ook wel typisch voor tieners dat je heel erg bezig bent met hoe mensen naar je kijken en over je denken. Je sociaal brein begint te rijpen.

"Ja, als ik in Vlaanderen op een grote school was terechtgekomen, was het misschien niet anders geweest. Het is voor iedereen pittig, dat besefte ik toen mijn tieners naar het middelbaar gingen. Het is wel een zegen geweest, om die evolutie door de ogen van mijn kinderen te zien. Het was eigenlijk heel normaal wat ik heb meegemaakt."

Waar was jij als tiener mee bezig naast school?

"Ik knutselde en rommelde graag - kleren versieren met studs, schoenen pimpen, mijn kamer opnieuw inrichten.  En ik was ook heel vaak aan het schrijven: vaak verhalen over tieners die verhuizen - niet naar de Ardennen, maar naar een ander land, dat is iets exotischer. Heel romantisch ook vaak, ze leren daar dan iemand kennen. Ik kon niet wachten tot ik de eerste keer verliefd zou worden."

Welke principes hebben je ouders je meegegeven als tiener?

"Ze hechtten er veel belang aan dat we zelfstandig werden, en verantwoordelijkheid namen. Er werd niks verboden of verplicht: ik moest geen rapport of agenda tonen, bijvoorbeeld. Ik leerde heel snel om de verantwoordelijkheid te proberen dragen over mijn eigen leven. Dat is heel wat voor een tiener, maar ik ben er wel blij om. Het heeft mij geleerd om dingen vast te pakken, en niet van mij af te schuiven. Ik maakte mijn eigen keuzes. En ik wist dat mijn ouders achter mij stonden. Als ik had gekozen om kapster te worden, dan zouden ze mij zonder problemen naar een andere school gebracht hebben. Dat kwam ook voor een groot deel omdat mijn ouders door een moeilijke periode gingen, denk ik."

Dan heb je het over het faillissement waar jullie gezin door moest. Werd daarover gepraat met jullie?

"Eigenlijk konden we daar gewoon niet naast kijken. Financiële problemen, dat kan je volgens mij niet wegsteken binnen het gezin. Je ziet dat je ouders afzien; ze hoeven dat niet uit te spreken.

Maar ze stelden zich ook kwetsbaar op. Ze lieten ons begrijpen dat het niet was wat zij hadden gewild, ook niet voor ons. De eerste schooldagen stapte ik in de auto en begon ik te wenen, en mijn moeder weende mee. Het was verdrietig, maar we weenden samen. We wisten dat er niet zo heel veel aan te doen was, en dat we er door moesten. Die eerste maanden in Wallonië waren niet zo leuk, maar tegelijk heb ik er ook wel uit geleerd: je overleeft het wel."

Je hebt je man Christopher al heel jong leren kennen. Herinner je je nog die crush, die eerste blik?

"Onze kleine broers voetbalden samen, en ze waren in dezelfde maand als ons verhuisd van Vlaanderen naar Wallonië. Zijn mama was op een voetbalwedstrijd, en het gesprek kwam al snel op gang. Ze toonde zijn foto, en ik dacht: Wauw, wie is dat? Met al de mooie verhalen die ik schreef, leek dit mij echt het beste verhaal. En het is ook mijn verhaal geworden."

Je bent mama geworden op jonge leeftijd. Had je het gevoel dat je je harder moest bewijzen, dat mensen zouden denken dat je het niet zou kunnen?

"Zeker wel. Ik durfde met Iluna niet eens op restaurant gaan. Stel je voor dat ze zou wenen! Ik was al zo onzeker, en dat kind was mijn verantwoordelijkheid. Dus als die iets deed wat niet zo hoorde… Ik kon dat niet relativeren. Bij Kind en Gezin bijvoorbeeld: ik zag andere moeders zo relaxed omgaan met een kind dat weende. Ze pakten het niet direct op om het te troosten, ze lieten het gewoon eventjes doen. Ik vroeg mij echt af hoe ze daar zo chill bij konden blijven.

Maar ik had wel enorm veel energie voor dat kindje als zestienjarig meisje. Ik was daar echt onvoorwaardelijk mee bezig. Een puber kan enorm gefocust zijn op iets. Achteraf bekeken heb ik een heel grote focus gelegd op mijn twee oudste kinderen. Ik was echt honderd procent mama.

Ik deed het ook allemaal heel erg gestructureerd en volgens het boekje. Op mijn 26 ben ik mama geworden van onze jongste, en ik heb het verschil aan den lijve ondervonden. De nachten waren misschien fysiek moeilijker, maar je kunt het wel relativeren. Je denkt: hey, ik ben de moeder, laat mij eens gerust! Op je zestien gaat dat nog niet.

Mama zijn van tieners, dat vraagt weer een heel ander soort energie. Die fysieke energie, daar ben je geen knars meer mee. Het vraagt mentaal veel meer."

Zijn het zware puberjaren bij jullie thuis? Is Iluna er al een beetje uit?

"Rebellie, dat is er bij haar niet echt geweest. Maar Iluna is heel gevoelig. Ik heb veel van mezelf herkend in haar, en ik heb ook wel een klein beetje samen met haar geleerd. Ze stelde zich heel veel vragen. Wie wil ik zijn? Waar wil ik bijhoren? Waar wil ik voor staan?

Ik vond het heel heftig om zulke dingen met haar te bespreken. Ik wilde haar niets in de mond leggen, haar niet sturen. Maar hoe doe je dat? Want je hebt zelf al een paar watertjes doorzwommen, dus je denkt: misschien is het goed voor jou om het op die bepaalde manier te proberen. Maar je wil dat niet opleggen. Dat vind ik een heel moeilijke oefening als mama van tieners."

Met Mageno is het waarschijnlijk een heel andere dynamiek?

"Mageno is minder van de grote vragen, maar hij is wel heel erg open. Hij bekijkt de dingen heel positief en rationeel. Die gevoelens van onzekerheid en zichzelf in vraag stellen, en het belang van vrienden - dat zit er ook allemaal. Maar ik weet: hij gaat er altijd wel uit raken. Ik moet er bij hem alleen niet te hard naar vragen.

Ik vind een jongen opvoeden superinteressant. Er komt een extra laag bij: hij heeft twee zussen, een mama en een papa die zijn mama zeer fel respecteert. En ik vind het superbelangrijk dat Mageno dat ook meekrijgt. Hij is ook een heel fijn mens. Hij groeit uit tot iemand die echt voor zijn keuzes gaat, in sport, en met school. En daarnaast is het ook echt een goeie gast."

Komen ze er ook bij jou voor uit als ze verliefd zijn? En durven ze vragen stellen over seksualiteit?

"Alles wordt bij ons besproken. Van de intense verliefdheid, type 'het is voor altijd’, tot het grote verdriet dat daarmee gepaard kan gaan. En alle praktische en expliciete dingen. Het wordt zonder gêne besproken, zonder dat daar raar over wordt gedaan. En liefst tussen de soep en de patatten. Ik ga bijvoorbeeld met een van hen wandelen, of eens samen lopen, en dan vraagt die: ‘Mama, is dat normaal?’ We blijven gewoon doorlopen, en kijken niet per se naar elkaar op zo’n moment."

En wat met sociale media, en de smartphone? Ben je mee met TikTok, Snapchat en al die apps?

"Het is niet omdat je een jonge moeder bent, dat je mee bent met al die dingen. Bij Elara (10 jaar, red.) dacht ik daar echt een heel grote, dikke streep te trekken: nee. Geen shorts, geen YouTube. Je hebt wel Kids YouTube, op de tv. Maar ik heb dat al vervloekt, die smart tv. Je kunt niet meer gewoon tv kijken, ze gaan op de tv naar die apps. Dat zijn allemaal korte video’s, heel veel prikkels. Vroeger, bij de twee grootste, moest ik niet zoveel regels opleggen. Toen was er gewoon Ketnet, en op een bepaald uur was dat gedaan. Je moest niets zeggen. Nu moet ik dat nu wel duidelijk aflijnen. Omdat de wereld zoveel veranderd is."

Wat wens jij je tieners toe voor de toekomst?

"Ik heb niet de allergrootste dromen. Ik heb ondervonden in het leven dat het niet altijd vanzelfsprekend is om helemaal het reine te zijn met jezelf. Gewoon content is al goed. Ze hoeven niet te streng te zijn voor zichzelf, zolang ze niet verliezen wie ze zijn."

Hoe hoop je dat ze over twintig jaar terugkijken op hun tienerjaren?

"Ik hoop dat ze gaan zeggen dat ze hun eigen keuzes hebben gemaakt, dat ze zelf hebben beslist hoe ze ergens door geworsteld of gefietst zijn. En dat ze daar nog altijd achter staan, ook al waren het soms rare keuzes. Dat ze geen spijt hebben, dat is wat je eigenlijk voor hen wil, hè?

Dat het dus gewoon goed was. En dat wij er altijd waren als het nodig was, maar nooit te veel. En dat is bij iedereen anders. Weet je, kinderen hebben heel veel bevestiging nodig. Maar ouders hebben dat af en toe ook eens nodig. Dus, tieners, zeg ook eens: ‘Ge doet het goed, moeder!'"