Comedian Erhan Demirci: 'De puberteit is de moeilijkste periode van je leven.'

Hoe was jij als puber?

“Vrij rustig, kalm en zelfs verlegen. Ik ben pas rond het derde middelbaar wat open gebloeid – misschien iets té open. Ik ontdekte het mooie leven, was altijd op straat te vinden, hing vaak met vrienden rond en ging heel veel uit. Rond mijn vijftien liep het wel wat mis met mij, ik had het moeilijk op school en ook daarbuiten liep ik er de kantjes al eens af. Zo nu en dan kwam de politie er zelfs aan te pas. Die moeilijkheden bleven tot pakweg mijn negentien, toen ik besliste om de Cité te verlaten en naar Brussel te trekken. Vanaf toen ging het beter met mij. Wanneer ik daar nu over praat met mijn mama, voel ik dat mijn tienerjaren voor haar bijzonder moeilijk waren. Ze dacht even dat het niet meer goed zou komen met mij.”

Hoe reageerden je ouders op het feit dat het niet goed vlotte op school?

“Mijn ouders waren niet opgegroeid in België. Mijn mama was niet lang naar school geweest, mijn vader sprak niet zo goed Nederlands… het ging dus allemaal een beetje aan hen voorbij. Ze snapten de rapporten niet, die ondertekende ik gewoon zelf. Laat staan dat ze wisten hoe het schoolsysteem in elkaar zat of wat het betekende toen ik bleef zakken en van ASO naar BSO moest.”

Dat veranderen van richting, knabbelde dat aan je zelfvertrouwen?

“Eigenlijk niet, zelfvertrouwen heb ik altijd gehad. Ik was simpelweg niet geschikt voor het schoolsysteem zoals het in die tijd in elkaar stak: ofwel was je slim en deed je Latijn, ofwel was je dom en deed je iets praktisch zoals houtbewerking. Beroepsrichtingen werden toen echt als minderwaardig gezien, terwijl de meeste mensen daar vandaag op een andere manier naar kijken. Een goeie schrijnwerker verdient vandaag veel beter zijn boterham dan iemand die op een bureautje zit! De mentaliteit op scholen is vandaag helemaal anders, en gelukkig maar. Leerkrachten zijn nu eerder vrienden, mijn zonen hebben echt een goeie band met hen. Die mensen zitten in WhatsAppgroepen met hun leerlingen, ze gaan samen met hen betogen… de aanpak is veel menselijker en individueler.”

Als je terugblikt op de opvoeding die je thuis kreeg, wat komt er dan vooral naar boven?

“Vrijheid. Hoewel ik opgroeide in een moslimgezin, werd ik toch liberaal opgevoed. Mijn ouders hechtten belang aan de waarden en normen van ons geloof, maar je was geen slecht mens als je niet vijf keer per dag bad. Op dat vlak zijn zij echt een voorbeeld voor mij. Van jongs af aan kreeg ik veel verantwoordelijkheid: omdat mijn vader en moeder het Nederlands niet beheersten en ik vrij slim was, deed ik al het papierwerk thuis. Ik zorgde dat belastingbrieven ingevuld werden en dat de rekeningen betaald waren. Daardoor was ik snel onafhankelijk en ging ik op jonge leeftijd al alleen op vakantie. Dat aspect van verantwoordelijkheid heb ik meegenomen in de opvoeding van mijn eigen kinderen. Thuis draaien we soms de rollen eens om en laten we de kinderen zelf bepaalde beslissingen nemen. Ze krijgen krediet als het goed loopt, maar moeten ook de verantwoordelijkheid nemen als het fout gaat. Willen ze een iPhone kopen? Dat mag, maar dan moeten ze vijfhonderd euro sparen in plaats van tweehonderd euro. Dat is hun keuze. Zo zien ze hoe het er in de echte wereld aan toe gaat en leren ze op een verantwoorde manier omgaan met geld.”

En zo pas je bij je kinderen vandaag toe wat jij vroeger ‘van moetens’ geleerd hebt…

“Ja inderdaad, (knipoogt) eigenlijk zou iederéén buitenlandse ouders moeten hebben die niet goed snappen hoe het er hier aan toe gaat!”

Hadden jij en je vrouw op voorhand nagedacht over de manier waarop jullie je kroost wilden opvoeden?

“Niet heel bewust. Johanna kent mijn afkomst, weet hoe mijn familie in elkaar zit en heeft daar respect voor. En vice versa. Er wordt vaak moeilijk gedaan over multiculturele gezinnen, maar in se vind ik het echt niet moeilijk, ik zie het alleen maar als een verrijking. Wij hebben het beste van twee werelden, én dubbele feestdagen uiteraard! Tijdens het Offerfeest, het belangrijkste feest voor moslims, vind ik het belangrijk dat de kinderen bij mijn ouders zijn. Daarnaast vieren wij ook gewoon kerst met oma en opa. Zo pikken onze zonen beide culturen op. Vanaf heel jonge leeftijd weten ze goed hoe ze zich in verschillende situaties moeten gedragen. Hun antennekes staan scherp, ze kennen de gevoeligheden. Ze weten bijvoorbeeld dat het bij de Turkse oma traditie is om de hand te kussen, en aan de andere oma geven ze spontaan een knuffel. Ze kunnen daar heel goed in switchen.”

Hoe zicht- of voelbaar is de puberteit bij jullie thuis?

“Mijn oudste zoon zit nu in het derde middelbaar, en ik heb hem in die drie jaar enorm zien veranderen. Hij is een jaar jonger dan zijn klasgenoten, en ik merk dat hij heel hard probeert om met hen mee te kunnen – op die leeftijd zorgt één jaar echt voor een groot verschil. Hij wil zichzelf bewijzen, spreekt al eens tegen en laat het duidelijk voelen als hij iets niet leuk vindt… Best grappig om hem zo bezig te zien want af en toe is hij ook gewoon nog een kind en kruipt hij bij mama op schoot als hij zich niet goed voelt. De puberteit vind ik de moeilijkste periode in iemands leven. Dat was ook voor mij zo. Je lichaam en je manier van denken verandert, je vriendengroep verandert, en hoe anderen je zien is ineens van levensbelang. Geen evidente fase op het vlak van zelfvertrouwen.

Johanna en ik proberen de jongens daar goed in te begeleiden, want we beseffen dat ze ineens met heel wat nieuwe dingen geconfronteerd worden. Zo merkte ik op een bepaald moment dat mijn scheermachine gebruikt werd maar ik kon nog niet meteen plaatsen hoe of wat. Had mijn vrouw zich er misschien mee geamuseerd? Toen ik snapte ik dat het de oudste zoon was, hebben we voor hem een nieuw toestel gekocht en dat in de badkamer in zijn rekje gelegd. Die eerste haartjes, je geur die verandert, het zijn dingen die allemaal nogal gevoelig liggen, dus ik wou hem de ongemakkelijkheid besparen van daar veel spel rond te verkopen. Maar als hij erover wil praten, zijn we er altijd voor hem. Een groot verschil met mijn eigen jeugd, toen werden er misschien drie zinnen gezegd over het feit dat ik een man aan het worden was. (gespeeld triest) En daarom ga ik dus nog wekelijks naar de psycholoog. Het is jammer dat men daar in sommige culturen nog altijd heel vaag en preuts over doet, terwijl het over de normaalste zaken ter wereld gaat. Dus ja, in ons gezin zijn dat zeker gespreksonderwerpen. Zo gaat dat hé, je probeert het altijd wat beter te doen dan de vorige generatie. En ongetwijfeld zijn er dan weer andere dingen die je compleet fout aanpakt.”

Een goeie tip voor ouders is om aan hun tieners ook de verhalen te vertellen uit hun eigen puberteit. Is dat iets wat jij ook al eens doet?

“Als mijn zonen iets willen weten over mijn puberteit, zal ik dat met plezier vertellen. Hoewel, er zit al een groot deel van mijn tienerjaren in mijn shows, ze moeten maar komen luisteren!  Ze zullen voor zulke gesprekken trouwens eerder naar hun moeder gaan; Johanna is het luisterend oor voor lichamelijke en emotionele thema’s. Of voor dingen waar ze het moeilijk mee hebben. Of om hun hart te luchten wanneer hun vader weer eens aan het zagen is. (lacht) Ikzelf ben er vooral voor de ontspanning: als Mikail of Semih naar optredens of naar het voetbal willen gaan, komen ze bij mij aankloppen. Onze band zit goed, en daar ben ik blij om. Tijdens een tour ben ik vaak vijf à zes avonden per week weg, en als ik dan eens thuis ben, voel ik dat ze mij bewust opzoeken; dan komen ze een beetje aan mij plakken en vragen ze of ik wil gamen. Best schattig.”

En zijn ze op het vlak van huishoudelijke klusjes ook zo schattig?

“Goh, ze helpen wel, maar het is uiteraard met tegenzin. We hebben de jongens duidelijk meegegeven dat wij allebei keihard werken voor ons gezin en voor hen, en dat we op hen rekenen voor een aantal kleine taken. Ze hebben elk hun dagen waarop ze bijvoorbeeld de vaatwasser leeg moeten maken en de keuken moeten opruimen en ze zijn daar heel bewust mee bezig. Want ze weten dat er iets aan vasthangt: hun taakjes niet gedaan betekent geen zakgeld. Maar voor de rest… dat typische hangen en die luiheid van tieners, da’s toch echt onvoorstelbaar. De oudste kan in het weekend twaalf tot veertien uur slapen, dan even naar beneden komen om te vragen wat we gaan eten en dan weer verdwijnen. Die is gewoon op congé bij ons! Ik zeg altijd: ‘Ik heb de verplichting om jullie twee warme maaltijden aan te bieden per dag.’ Maar heftig dat dat is! Wij moeten nu al twee pakjes spaghetti koken voor ons vieren, en dan reageren die achteraf met: ‘Was dat alles?’”

Heb je het gevoel dat je mee bent met hun leefwereld en met de jongerencultuur?

“Dat lukt wel. Ik heb in mijn job best wat jonge mensen rond mij, en dankzij hen blijf ik goed op de hoogte. En heel dat online leven… ik weet welke influencers er zijn en ik weet wie mijn kinderen volgen, maar ik trek me daar niet al te veel van aan. Omgekeerd kijken mijn zonen ook niet naar de mensen die ik online volg. Ik maak me niet echt zorgen in wat ze allemaal te zien krijgen; bagger en shit zijn van alle tijden. Toen mijn generatie hele dagen tv wou kijken, zeiden oudere mensen ook dat het helemaal fout ging lopen met ons, en zie ons hier zitten. Het is toch goed gekomen?"

“Weet je, het hoort erbij dat pubers de grenzen wat opzoeken. En als ouder vind ik het mijn taak om hen af en toe een beetje terug te roepen. Alle generaties hebben hun uitdagingen: in mijn tijd was het stoer om te roken, maar dat is bij mijn zonen en bij hun vrienden niet het geval. Ze zijn zelfs anti. Om drugs maak ik me echt zorgen, en zeker omdat die in een grootstad als Brussel heel makkelijk te vinden zijn. Vooral die goedkope, synthetische namaakdrugs vind ik eng, want die kan je al kopen voor vijf of tien euro. Super bereikbaar voor jongeren dus. Nee, dan ben ik meer fan van heel dure drugs: een lijn snuiven kost pakweg 50 euro, geen enkele tiener kan dat betalen!”

Hoe hard volg je het schoolwerk op van Mikail en Semih?

“Ik vind het belangrijk om op de hoogte te zijn en om bijvoorbeeld te weten welke toetsen of examens ze hebben. Ze mogen zelf kiezen wat ze willen studeren, zolang ze er maar voor werken. Of het nu conservatorium is, tuinschool of koksschool, ze kiezen hun eigen pad en wij zullen hen zo goed mogelijk begeleiden. Ik denk dat het moeilijk is om vandaag jong te zijn. Er is zo veel prestatiedruk; je moet uitblinken in alles, slim zijn, paardrijden, veel verdienen, sporten én er goed uitzien. Dat komt trouwens niet alleen door sociale media, maar ook door ons, de ouders. Wij doen zelf ook mee aan die wedstrijden om veel te verdienen en knap te zijn, en onbewust geven wij dat door aan onze kinderen en zorgen we voor extra druk op hun schouders. Neem nu die selfies! Ik heb mijn moeder nooit een duckface zien trekken naar haar gsm! Vroeger hadden mensen vijf à zes kinderen en hoopten ze dat toch een van hen het zou maken. Vandaag hebben ze er maar één of twee, dus de druk is veel zwaarder.”

Welke dromen heb je voor je kinderen?

“Ik hoop dat ze gelukkig mogen worden met de weg die ze kiezen, hoe die er ook uitziet. Ikzelf heb van mijn hobby mijn werk kunnen maken, en daardoor ben ik een heel contente mens. Als je dat kan zeggen, heb je het volgens mij gemaakt in het leven.”

Wat hoop je dat ze later vertellen over hun jeugd en hun tienerjaren?

“Dat ze een fijne en zorgeloze jeugd hebben gehad. In mijn eigen jeugd was er veel armoede, maar mijn ouders hebben dat nooit laten merken. Ik heb pas laat beseft hoe zwaar mijn ouders het hadden. Ik wist bijvoorbeeld niet dat ze een afbetalingsplan hadden om ervoor te zorgen dat ik meekon op schoolreis… Volgens mij is dat het mooiste wat je als ouder kan doen: een zorgeloze jeugd bezorgen aan je kinderen. Daarnaast wil ik mijn zonen bewust maken van hoe de wereld in elkaar zit. Niets is gratis, er wordt hard gewerkt voor de luxe die we hebben en heel wat mensen hebben het minder makkelijk. Als ik zie dat mijn jongens zich inzetten voor lokale projecten en dat ze mensen die het moeilijk hebben een handje toesteken, maakt mij dat ongelooflijk trots.”

En wie weet blikken ze binnen dertig jaar terug en vinden ze jou ineens grappig.

“Wie weet! Ik verdenk de oudste ervan dat hij mijn shows misschien wel oké vindt, maar het hoort er nu eenmaal bij om je pa eventjes niet zo geweldig te vinden. Mocht hij echt fan zijn van wat ik doe, zou ik me zorgen maken.”