Als ouder doe je elke dag je best om je kind een veilige, gezonde thuis te bieden. Daar maak je tientallen keuzes voor: wat schaft de pot, welk speelgoed slingert er rond, welke shampoo kopen we? Gelukkig sta je er niet alleen voor. Achter de schermen waken heel wat overheidsinstellingen en normen over de veiligheid van al die spullen in de winkelrekken. In Europa, en dus ook in België, zijn de meeste producten veilig. Maar wat als een product toch niet veilig blijkt?
Kiezen op automatische piloot
De kinderen ophalen en op weg naar huis nog snel de winkel meepikken. Met één oog kijk je of die beentjes onder de winkelkar geen andere klanten onderuitmaaien, met je andere oog probeer je cocamidopropyl betaine op de douchegel te ontcijferen. Welke ouder doet dat? Je hoeft als ouder niet van elk product een risicoanalyse te maken.
De overgrote meerderheid van de producten in de winkel voldoen aan strenge normen, zodat je als ouder kan vertrouwen op een veilig product en kan beslissen op automatische piloot. Er zitten geen gevaarlijke stoffen in de melk, je kind zal niet stikken in die bouwblokken en de elektrische mixer is goed geïsoleerd tegen schokken. Fabrikanten moeten voldoen aan Europese en nationale productnormen voor hun product verkocht mag worden. Het welbekende CE-label, weet je wel?
Labels als handige wegwijzer
Met de basisveiligheid zit het dus snor. Maar als ouder leg je graag een eigen accent. Labels en keurmerken helpen om in één oogopslag de juiste keuze te maken. Een goed voorbeeld is het Europees Ecolabel: dit bloempje op de verpakking garandeert niet alleen dat een product milieuvriendelijker is, maar geeft bijvoorbeeld bij cosmetica of schoonmaakmiddelen ook de zekerheid dat er geen hormoonverstorende stoffen in zitten. Een geruststelling voor je opgroeiende kinderen én voor jezelf.
Wie controleert de veiligheid?
Een fabrikant plakt een CE-label op zijn product, en zegt daarmee dat het product voldoet aan de Europese regels en dus veilig is. Maar wie controleert of die claim waar is? In België houden verschillende overheidsinstanties de vinger aan de pols:
- De FOD Economie controleert of non-food producten, zoals speelgoed of elektro, voldoen aan de normen.
- Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) controleert alles wat met onze voeding te maken heeft.
- De Douane vormt de eerste barrière aan de grens. Zij onderscheppen onveilige of namaakgoederen nog voor ze op de Belgische markt komen.
De economie gaat ongelooflijk snel. Producten die vandaag gemaakt worden, liggen soms morgen al in de winkel. De overheidsdiensten doen steekproeven, ze controleren niet elk product. En eerlijk: de meeste fabrikanten doen ook gewoon hun best. Ze produceren volgens de normen.
Wat als het misgaat?
Ondanks alle controles kan het gebeuren dat een product achteraf toch een productiefout of risico blijkt te hebben. In dat geval wordt er een terugroepactie gelanceerd. Fabrikanten roepen consumenten dan op om het product terug te brengen of niet meer te gebruiken. De overheidsdiensten kunnen fabrikanten ook verplichten tot een terugroepactie.
Als klant ga je niet dagelijks kijken op de website van de fabrikant. En de fabrikant weet vaak niet dat jij het product gekocht hebt. Gelukkig zijn er centrale plekken waar je de info snel terugvindt.
- Voeding: voor alles wat met eten te maken heeft, kan je terecht op de website van het FAVV. Zij zijn ook actief op sociale media: volg je hun kanaal, dan ben je snel op de hoogte.
- Voor andere producten moet je bij de FOD economie zijn, maar zij produceren geen handige lijst van terugroepacties. Op Europees niveau kan je terecht bij Safety Gate. Met de filters kan je opzoeken welke meldingen voor België van toepassing zijn.
- Twijfel je over stoffen? Dan kunnen we wel wat leren van de Nederlandse overheid. Op waarzitwatin.nl vind je voor heel wat producten de samenstelling, met zelfs uitleg over wat die cocamidopropyl betaine nu eigenlijk is (een stofje dat schuim maakt).
Een terugroepactie kan verwarrend overkomen. Het lijkt alsof je je kind in gevaar hebt gebracht. Maar een terugroepactie bewijst dat het systeem en de controles werken. Het is jouw schuld niet, jij hebt het product in vertrouwen gekocht. Haal het product buiten bereik van je kinderen en breng het terug naar de winkelier. Een terugroepactie wijst meestal op een mogelijk risico, niet dat je per se gevaar liep.
Wat doet de Gezinsbond voor jou?
Bij de Gezinsbond geloven we dat elk kind recht heeft op een veilige omgeving. Daarom kijken we kritisch mee naar het beleid. Wij vragen beleidsmakers om een kindnorm te hanteren bij wetgeving rond productveiligheid. Kinderen zijn vaak gevoeliger voor specifieke zorgwekkende stoffen, zoals hormoonverstoorders.
Daarnaast informeren we gezinnen via onze kanalen over actuele risico's en geven we praktische tips om je huishouden stap voor stap gezonder en veiliger te maken.
Zo kan jij met je beide oren op een kussen slapen dat geen gevaarlijke stoffen bevat.
