“We worden ouder, net als ons huis. We wonen hier al bijna 35 jaar. De kinderen staan op hun eigen benen, waardoor enkele kamers leegstaan. Het huis is vrij groot, en daar hangt ook een stevige energiefactuur aan vast. Is het zinvol om een oudere woning energiezuinig te maken, om zo die factuur te verlagen?” – Greet (61) en Bart (59)
Moet je er blijven wonen?
Pieter Ledeganck, expert energie, klimaat en milieu bij de Gezinsbond: “De eerste vraag die je jezelf moet stellen, is meteen een ongemakkelijke: moét je in dat huis blijven wonen? De gemiddelde 65-plusser woont in een groter huis dan het doorsnee startersgezin met kinderen. Er is voldoende aanbod op de Vlaamse woningmarkt, maar geschikte woningen komen niet altijd terecht bij wie ze nodig heeft.
Als je overweegt om ooit te verhuizen, is het belangrijk om daar vroeg genoeg over na te denken. Vanaf een bepaalde leeftijd wordt die drempel simpelweg te groot.”
Als Greet en Bart niet willen verhuizen, hoe kunnen ze hun oudere woning an energiezuiniger maken?
“Ik vermoed dat ze nog graag zo’n 20 jaar in het huis blijven. Dan komen we heel dicht bij het symbolische jaar 2050. Dat is een belangrijke deadline voor de Europese regels rond renovatie en fossiel verwarmen. Als je nu aanpassingen doet in je huis, moet je eigenlijk al rekening houden met de normen die dan zullen gelden. Doe je dat niet, dan moet je later misschien opnieuw ingrijpen.
Dat betekent niet dat je je woning plots volledig moet renoveren. Je kan ook heel gericht te werk gaan. Zo gaat een gemiddeld dak 50 à 60 jaar mee. Is het tijd om dat aan te pakken? Renoveer en isoleer dan meteen volgens de 2050-normen.”
Welke andere ingrepen maken een groot verschil?
“Je kijkt best eerst naar de buitenschil van je woning: het dak, de muren en de ramen. Vaak wordt aangeraden om die in die volgorde aan te pakken. De klassieke leer vertrekt daarbij van de verliesoppervlakte: muren hebben een grotere oppervlakte dan ramen, dus daar verlies je potentieel meer warmte. Volgens die logica zou je de muren eerst moeten aanpakken.
Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Het is vaak verstandiger om toch eerst naar de ramen te kijken, en dat heeft een technische reden. Als je eerst de ramen vervangt en pas daarna de muren isoleert, kan je die isolatie mooi laten aansluiten op het raamwerk. Die isolatie wordt ter plaatse op maat gemaakt. Doe je het omgekeerd, dan blijft er bijna altijd wel een kier of spleet die niet helemaal is afgewerkt. Dat leidt tot vermijdbaar energieverlies.”
Na het dak gaan we dus over naar de ramen?
“Zeker. In een woning van die leeftijd zit er waarschijnlijk standaard dubbel glas. Is het raamwerk nog in goede staat? Dan volstaat het vaak om het glas te vervangen door hoogrendementsglas. Dat isoleert tot drie keer beter en past meestal perfect in het bestaande raamwerk. Het is een relatief beperkte ingreep, maar ze maakt een groot verschil in comfort en energieverbruik.
Heb je spouwmuren? Dan is het inblazen van spouwisolatie bijna altijd de moeite waard, op voorwaarde dat de spouw geschikt is. Je haalt daarmee nog niet de 2050-normen, maar met een terugverdientijd van vijf tot maximaal tien jaar moet je daar eigenlijk niet over twijfelen.”
Over zonnepanelen kunnen we kort zijn: die zijn altijd rendabel.
Wat met grote installaties zoals zonnepanelen en warmtepompen?
“Over zonnepanelen kunnen we kort zijn: die zijn altijd rendabel. De prijzen zijn de laatste jaren sterk gedaald. Veel mensen denken dan ook na over een thuisbatterij, maar dat is een ander verhaal. Die zijn bijna nooit rendabel. Heb je al zonnepanelen, dan kan je eventueel een kleine, goedkope plug-inbatterij overwegen. Zo gebruik je meer van je eigen stroom. Dat is mooi meegenomen, maar je wordt er niet rijk van.
Ook over warmtepompen wordt er veel gesproken. Europa heeft beslist dat fossiele verwarming niet meer toegelaten zal zijn vanaf 2040. We hebben dus nog wat tijd. Is je huidige installatie nog in orde? Blijf die dan gerust gebruiken. Gaat je verwarmingsketel toch stuk, dan is het logisch om een warmtepomp te overwegen. Als je huis al extra geïsoleerd is, dan is een moderne warmtepomp bijna altijd haalbaar, ook in wat oudere woningen.”
Zijn er ook quick wins voor wie geen zin heeft in een groot project?
“Er zijn nog enkele mogelijkheden om een oudere woning energiezuinig te maken. Staan er enkele kamers leeg? Dan hoef je die niet volledig te verwarmen – al is het geen goed idee om de verwarming er helemaal uit te zetten. Dat zorgt voor koude muren en een oncomfortabel gevoel in huis. Laat daarom best een chauffagist langskomen. Die kan je installatie bekijken en eventueel thermostaatkranen plaatsen. Zo hou je ongebruikte kamers op ongeveer 14 graden. Het temperatuurverschil tussen kamers blijft beperkt, terwijl je toch energie bespaart.
Ook de indeling van je huis kan kansen bieden. Heb je een open trap? Dan kan je die afsluiten met een glazen wand of een deur. Zie je dat niet zitten, dan is een zwaar gordijn tot op de vloer een goede tussenoplossing. Dat sluit verrassend goed af en voorkomt dat warmte wegvloeit.”
Waar kunnen mensen terecht voor hulp bij zulke projecten?
“Je kan altijd aankloppen bij je Lokaal Energiehuis of het Provinciaal Steunpunt Duurzaam Bouwen. Daar krijg je advies op maat, afgestemd op je woning en situatie. Zij helpen je verder met je vragen en kunnen samen met jou een langetermijnplan opstellen om je oudere woning energiezuinig te maken.”
