Het belang van vriendschap: “Vriendschap is cruciaal voor je mentale én je fysieke gezondheid”

“Als we het hebben over gezond ouder worden, denken we spontaan aan voeding, beweging en vitaminen. Maar vriendschap hoort eigenlijk ook in dat rijtje thuis. In langlopende studies van Harvard University werden mensen jarenlang opgevolgd om te kijken wat hen gezond en gelukkig hield. Ze dachten eerst dat factoren zoals cholesterol, bloeddruk, genetica of sociaaleconomische status doorslaggevend zouden zijn. Maar uiteindelijk bleek iets anders veel belangrijker: tevreden zijn met de relaties rondom jou. En dan gaat het niet alleen over romantische relaties; ook vrienden en een fijn sociaal netwerk zijn cruciaal. Mensen die zich gesteund voelen door anderen, leven gemiddeld langer en gelukkiger.”

Dat klinkt mooi en logisch, maar welke wetenschappelijke uitleg kan je daaraan geven?

Marie-Anne: “Vriendschap heeft een positieve impact op ons brein. Mensen met een goed sociaal netwerk gaan op cognitief vlak minder snel achteruit. Vrienden stimuleren elkaar ook om gezonde keuzes te maken; samen wandelen of sporten heeft bijvoorbeeld veel meer effect dan in je eentje bewegen.”

Gek eigenlijk, dat daar vanuit de medische wereld niet harder op ingezet wordt.

“We focussen vandaag heel sterk op het individu: welke supplementen moet ik nemen, hoeveel moet ik bewegen? Terwijl het vooral de mensen rond ons zijn die kunnen helpen om stress te verminderen en rust te vinden. Daarom vind ik het verenigingsleven zo waardevol. Mensen maken vooral vrienden in een omgeving waar ze elkaar regelmatig zien én waar er gedeelde interesses zijn. Als je graag fotografeert, fietst of creatief bezig bent, voel je je goed, veilig en rustig bij mensen die dat ook graag doen. En door die rust ontstaat verbinding en vriendschap.”

Dit lijkt wel een reclamespotje om vrijwilliger te worden bij de Gezinsbond!

“Absoluut! We zouden mensen volop moeten stimuleren om zich aan te sluiten bij verenigingen.”

Hoeveel vrienden heeft een mens eigenlijk nodig?

“Voor onze gezondheid is kwaliteit belangrijker dan kwantiteit. Een paar goede vrienden zijn waardevoller dan heel veel oppervlakkige contacten. Ik gebruik graag het beeld van de ‘roos van vriendschap’. Jijzelf staat in het midden en rond jou zitten verschillende laagjes. In het eerste laagje zitten drie tot vijf heel dichte vrienden: dat is je inner circle. Daarna volgen goede vrienden, dan vrienden en daarna kennissen.

Belangrijk is hoe je je ‘sociaal budget’ verdeelt; hoeveel tijd kan je besteden aan je sociale contacten? Idealiter besteed je het grootste deel van je sociale budget aan de mensen die het dichtst bij jou staan. Als je dat niet doet, kan het beginnen wringen. Wanneer je vooral tijd doorbrengt met mensen die verder van je af staan, kan dat een gevoel van leegte geven. Je mist dan de echte verbondenheid. Dat verklaart ook waarom je je eenzaam kan voelen op een drukke receptie. Eenzaamheid heeft niets te maken met het aantal mensen rondom jou, maar alles met dat gevoel van verbonden te zijn.”

Soms zie je een vriendschap waarvan je denkt: hoe kan het dat die twee mensen een klik hebben met elkaar? Heb je daar een verklaring voor?

“Dat heeft te maken met het gevoel dat iemand in jou oproept. We hebben allemaal verschillende ‘werelden’ in onszelf. Sommige mensen halen een specifieke wereld, een bepaald deel van jouw persoonlijkheid naar boven. En als dat een fijne kant is van jezelf, word je aangetrokken tot die persoon. Het gaat dus niet over wat iemand tegen je zegt, maar over hoe jij je voelt bij die persoon. Dat is wat je bijblijft. 

Verder draait vriendschap ook om een gevoel dat wederzijds is en om jezelf kunnen zijn. Er moet vertrouwen zijn, emotionele steun en emotionele intimiteit; je moet je figuurlijk kunnen bloot geven. Daar kruipt trouwens flink wat tijd in, vriendschap groeit door samen herinneringen te maken. Hoe meer verhalen je samen hebt, hoe sterker de verbondenheid wordt.”

Veranderen vriendschappen naarmate je ouder wordt?

“Onderzoek toont aan dat oudere mensen selectiever worden en meer belang hechten aan kwaliteit. Ze hebben minder nood aan oppervlakkige contacten en investeren liever in mensen die echt belangrijk voor hen zijn. Tegelijk wordt het moeilijker om nieuwe vrienden te maken. Op school of op het werk zie je elkaar automatisch elke dag. Later moet je daar bewuster naar op zoek gaan, daarom vind ik het verenigingsleven zo waardevol.”

Selectiever worden, betekent dat soms ook: durven snoeien in je vriendschappen?

“Sommige vriendschappen geven energie, andere kosten vooral energie. Als je na een afspraak telkens met een wrang gevoel achterblijft, is dat een signaal. En dat mag je zeker benoemen. Bij goede vrienden is het belangrijk dat je moeilijke zaken bespreekbaar maakt. Niet verwijtend, maar verbindend. Bijvoorbeeld: ‘Ik heb het gevoel dat het initiatief altijd van mijn kant moet komen.’ Of: ‘Ik heb de indruk dat je niet echt naar mij luistert.’ De meeste mensen durven zulke gesprekken niet voeren. Bij onze partner vinden we het normaal om problemen te bespreken, maar bij vrienden doen we dat minder snel. En intussen blijven de frustraties zich opstapelen.”

Net als in een liefdesrelatie kan er ook bij een vriendschap sleur ontstaan. Hoe hou je een band levendig?

“Probeer zoveel mogelijk dingen samen te doen, en liefst niet altijd exact hetzelfde. Nieuwe ervaringen zorgen voor nieuwe herinneringen en die werken op hun beurt stimulerend voor vriendschappen. Voor de rest: kleine attenties doen wonderen. Een berichtje, een foto of een kaartje sturen, laten weten dat je aan elkaar denkt... mensen onderschatten vaak hoe waardevol zulke gebaren zijn. Het kan zelfs nog eenvoudiger: spreek gewoon eens uit hoe blij je bent met jullie vriendschap. We doen dat veel te weinig.”

Ik heb de indruk dat mannen en vrouwen hun vriendschappen op een andere manier beleven. Klopt dat?

“Mannen spreken liever af rond een groepsactiviteit: samen fietsen, vissen of naar het voetbal gaan. Vrouwen kiezen vaker voor een-op-eencontacten en praten ook meer over persoonlijke zaken. Daarnaast zullen vrouwen sneller initiatief nemen, ze stoppen meer energie in vriendschappen. Tussen koppels zijn het dus meestal de vrouwen die ervoor zorgen dat het contact levendig blijft. Mannen houden vooral vast aan hun routines en zullen minder snel spontaan naar een vriend bellen om eens af te spreken.”

En hoe zit het met sociale media, hebben die een grote invloed op onze vriendschappen?

“Sociale media kunnen helpen om elkaar tussendoor op de hoogte te houden, om activiteiten te ontdekken en om af te spreken. Maar ze mogen echte ontmoetingen niet vervangen.

Smartphones kunnen trouwens heuse stoorzenders zijn; hoe vaak gebeurt het niet dat je met vrienden afspreekt en dat iedereen zijn gsm op tafel legt? Dan kan je toch niet volledig aanwezig zijn in het moment? Het is net de kracht van vriendschap dat je al je beslommeringen eventjes vergeet.”

Kan ook het grootouderschap voor nieuwe vriendschappen zorgen?

“Zeker! Je komt plots terecht in een nieuwe fase en een nieuwe leefwereld. Als je die verhalen kan delen met mensen die het ook meemaken, zorgt dat voor verbinding en uiteindelijk zelfs voor vriendschap. Hoe leuk is het trouwens wanneer groepjes grootouders iets organiseren om samen met hun kleinkinderen te ondernemen? Zo leer je niet alleen elkaar, maar ook die andere kleinkinderen kennen. Dat vind ik echt het toppunt van verbinding.”

Heerlijk, en laat dat nu net iets zijn waar de Gezinsbond sterk in is.

“Dan kan ik niet anders dan vaststellen dat jullie heel goed bezig zijn!”

Vrienden maken? Hier moet je zijn!

Als vrijwilliger bij de Gezinsbond zet je je niet alleen in voor gezinnen in jouw buurt, je ontmoet ook heel wat gelijkgezinden: watjijkan.be.

Hier kom je in enkele minuten in contact met de vereniging van jouw keuze: deverenigingspil.be.