“Ik wil geen dikke buik”: hoe stimuleer je een positief lichaamsbeeld bij jonge kinderen?

Rolinde: “Vanaf drie jaar gaan kinderen lichamen vergelijken. Het begint heel onschuldig, maar soms sluipt daar ook al een waardeoordeel in en praten ze negatiever over wie wat zwaarder is. Niet onlogisch; ze krijgen al op jonge leeftijd te maken met filmpjes en verhalen waarin de dikke personages vaak slecht of lui zijn. In het beste geval spelen ze de lollige vriend, maar zelden de held. Die is altijd dun of gespierd.” 

De media spelen dus een grote rol in het lichaamsbeeld bij jonge kinderen?

Rolinde: “Niet alleen de media, kinderen pikken ook op wat ze thuis horen. Als jij vaak herhaalt dat je geen badpak meer durft te dragen en dat die trui je dik maakt, plant je kleine zaadjes in hun hoofd. Zelfs goedbedoelde uitspraken zoals ‘Amai, die ziet er goed uit nu ze zoveel is afgevallen!’ hebben een impact, want ze draaien rond datzelfde idee ‘dun is beter’. We doen het niet met opzet. We worden met z’n allen nu eenmaal beïnvloed door een sterke dieetcultuur. 

Wanneer we tegen een kleuter zeggen: ‘Eet niet te veel koekjes, want daar krijg je een dikke buik van’, leggen we een direct verband tussen eten en lichaamsvorm. We geven mee dat dik zijn iets slechts is terwijl sommige kinderen gewoon zwaarder zijn zonder veel te eten en er ook zoiets bestaat als genetische aanleg. Onderzoek toont aan dat kinderen met een hogere BMI een negatiever lichaamsbeeld hebben door dat type uitspraken, en dat is echt jammer.”

Is het feit dat kinderen daar al zo jong mee bezig zijn iets van de laatste jaren?

Rolinde: “Niet echt. Twintig jaar geleden waren er ook al studies over het zelfbeeld van jonge kinderen en de impact van beelden in films, video’s en boekjes. Maar vandaag zijn er wel extra uitdagingen. We weten dat vaak in de spiegel kijken invloed heeft op het zelfbeeld, dus het lijkt me logisch dat dit ook geldt voor kleuters die zichzelf via de smartphone van hun ouders voortdurend op foto’s en in filmpjes zien.”

Vanaf welke leeftijd kunnen er problemen rond het lichaamsbeeld opduiken?

Rolinde: “Ik las in een onderzoek dat sommige meisjes al vanaf zes jaar zeggen dat ze te dik zijn en willen vermageren. Uiteraard is dat niet de schuld van een ouder of leerkracht die eens een opmerking maakt over iemands gewicht. Dergelijke boodschappen komen op zoveel verschillende manieren ons leven binnen. We zijn gebrainwasht zonder dat we er erg in hebben.

Welke ouders zeggen tegen hun kleuterzoon nooit iets zoals: ‘Wauw, jij bent sterk!’, waarop die jongen dan heel trots reageert. Maar als hij daarnaast ook nog een hoop boodschappen oppikt uit de hele fitnesshype, is de kans groot dat er in zijn hoofd een bepaald beeld en streefdoel groeit. Daar is geen ontsnappen aan.”

Jammer toch dat sommige kinderen daar zo jong al over tobben. Een lichaam zou in de eerste plaats iets functioneels moeten zijn, niet iets waarvan je je continu afvraagt hoe het eruitziet.

Rolinde: “In een ideale wereld zou dat inderdaad zo moeten zijn, voor iedereen en zeker voor een zesjarig meisje. Tegen haar wil je zeggen: dans, spring, zwem! Wees daar niet mee bezig.”