Mijn zoon van vijf schakelt van grote vragen over leven en dood in dezelfde ademhaling over op de vraag of hij een koekje krijgt. Vindt hij de dood dan net zo gewoon als honger of is er toch meer aan de hand?
De expert
Marguerite Gorter-Stam is chirurg en (kinder)palliatief specialist. Ze is mama van vier en verloor haar tweede zoon toen hij zeven maanden oud was. In de periode rond zijn overlijden merkte ze hoe moeilijk het is om de juiste woorden te vinden voor de vragen van kinderen. Daarom schreef ze samen met rouwdeskundige Manu Keirse het boek ‘Kinderen rouwen ook’.
Vragen over leven en dood
Ik vind het prachtig dat je zoon die grote vragen stelt. Het is typisch voor kinderen van deze leeftijd dat ze regelmatig over de dood praten en dat ze dat thema ook verwerken in hun spel.
Vijfjarigen beginnen bewuster om zich heen te kijken en zien wat er in de wereld gebeurt. Ze zien planten en diertjes doodgaan en misschien hebben ze in hun eigen omgeving zelfs al een eerste verlieservaring meegemaakt.
Langzaam dringt het besef door dat de dood voor altijd is. Dat kan verwarrend zijn. Kinderen stellen daarom keer op keer dezelfde vragen en hebben veel bevestiging nodig. Door rustig, begripvol en in eenvoudige termen te antwoorden, bied je hen de veiligheid die ze zoeken. Als ze genoeg gehoord hebben, haken kinderen vanzelf af… en vragen ze bijvoorbeeld om een koekje. Vaak beginnen ze meteen daarna te spelen, want op die manier kunnen ze leren en verwerken. Spannende of leuke dingen worden soms tot in den treure ‘uitgespeeld’, en dat is perfect normaal.
Praten over de dood is net als leren lopen: spannend voor ouders en kind en toch een belangrijk onderdeel van het leven.
Als een spiegel
Als je zoon meer uitleg wil, zal hij opnieuw bij je aankloppen en vragen stellen. Antwoord dan op dezelfde manier en hou er rekening mee dat hij ook kijkt naar hoe jij ermee omgaat.
Dit gaat niet alleen over de woorden die je gebruikt, maar ook over je toon en houding. Hoe rustiger en opener jij ermee omgaat, hoe gewoner het thema voor je zoon zal aanvoelen.
Hoe is die man daar geraakt?
Praten over de dood is net als leren lopen: spannend voor ouders en kind en toch een belangrijk onderdeel van het leven. Vijfjarigen denken in levendige beelden en wat ze niet begrijpen, vullen ze in met hun fantasie. Dit kan hen angstig maken. Als je vertelt dat oma iedereen nog kan zien vanuit de hemel, is dat voor kinderen misschien niet zo’n fijne gedachte. Want kijkt oma dan ook mee als ze douchen of iets uitspoken wat niet mag? En hun oom die nu “een sterretje aan de hemel” is, hoe is die man daar geraakt? Want als je dood bent, kan je toch niet meer bewegen? Is die grote zwarte auto met kist en al door de lucht gaan zweven? Zorg er daarom voor dat de informatie die je deelt duidelijk en eerlijk is. Gebruik concrete woorden en leg eenvoudig uit wat er gebeurt.
Dus ja, je zoon zit – net als heel wat kinderen van zijn leeftijd – met grote levensvragen. Dat hij die met jou deelt, is mooi: het toont hoeveel vertrouwen hij in jou heeft en hoe fijn jullie band is.
'Kinderen rouwen ook', Marguerite Gorter-Stam en Manu Keirse (2026, uitgeverij Lannoo), 5% spaarkorting bij Standaard Boekhandel.
