Misschien vergeet je vaker dingen, raak je sneller afgeleid of voel je je mentaal moe. Veel moeders herkennen dat gevoel en schuiven de schuld op een vergeetachtig ‘mommy brain’. Maar wat is dat moederbrein precies? En is het echt iets negatief? Neurolinguïst en mama van twee Elke De Witte schreef het boek ‘De Moederbreinmythe’ en legt uit wat er echt gebeurt in het brein van moeders.
De expert
Elke De Witte is neurolinguïst en auteur van het boek ‘De Moederbreinmythe’ (2025, Pelckmans).
Het moederbrein, wat is dat eigenlijk?
Elke De Witte: “Het moederbrein verwijst eigenlijk naar de veranderingen in de hersenen en hormonen van een moeder tijdens de zwangerschap en daarna. Die veranderingen helpen tijdens de zwangerschap om je voor te bereiden op het moederschap, maar blijven zich ook na de bevalling aanpassen, terwijl je leert zorgen voor je kind.”
Wat gebeurt er in de hersenen?
“In de hersenen zullen bepaalde hersengebieden verkleinen, waardoor minder belangrijke prikkels worden weggefilterd. Zo specialiseert het brein zich in de zorg voor de baby en kan je je beter focussen op je kind. Tegelijk nemen ook de verbindingen tussen hersengebieden toe tijdens de zwangerschap, wat zorgt voor een betere onderlinge samenwerking.”
Zien we gelijkaardige veranderingen bij andere zorgfiguren?
“Jazeker! Partners en niet-biologische ouders vertonen gelijkaardige hersenveranderingen, al verlopen die trager en subtieler. Je zou een moederbrein dus ook een zorgend brein kunnen noemen. Vooral de betrokkenheid bij de zwangerschap en ouderschap is van belang. Hoe meer tijd en zorg geïnvesteerd wordt, hoe sterker het brein zich zal ontwikkelen in het zorgend gedrag.”
Hoe merken we de effecten van een moederbrein concreet?
“Omdat de aandacht voor alledaagse zaken verschuift naar aandacht voor je baby, kan je opmerken dat je geheugencapaciteit tijdelijk wat vermindert. Dit is echter niets om je zorgen te maken en heel normaal! Je krijgt er nu eenmaal enorm veel taken bij.
Het zorgend brein brengt ouders ook heel wat positieve vaardigheden bij. Zo zullen ze emoties beter herkennen, gezichtsuitdrukkingen makkelijker lezen en signalen van hun baby sneller oppikken en beter interpreteren. Non-verbale communicatie gaat er dus sterk op vooruit.
Daarnaast zien we ook op andere vlakken verbetering. Plannen gaat vlotter, ouders zijn flexibeler, prioriteiten stellen wordt makkelijker en problemen oplossen gebeurt op creatievere wijze. Zelfs beslissingen nemen onder druk kan sterker worden. Een ‘mommy brain’ hebben is dus niet zo negatief als mensen zouden denken.”
Hoe komt het dan dat een ‘mommy brain’ gezien wordt als iets negatief?
“Veel mensen denken dat aangezien bepaalde hersengebieden ‘krimpen’, dit automatisch leidt tot een vermindering van het geheugen en concentratie. Vanuit die redenering wordt brain fog of hersenmist – een gevoel van mentale traagheid, vergeetachtigheid en verwarring – gezien als een direct gevolg van het moederbrein.
Deze redenering is echter fout. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt namelijk dat een brein van moeders even goed presteert als een brein van een niet-moeder. We zien zelfs een beter verbaal en visueel geheugen op latere leeftijd bij moeders tegenover niet-moeders.
Toch blijft vooral het negatieve beeld bestaan, waardoor het ‘mommy brain’ vaak foutief wordt geassocieerd met hersenmist en mentale overbelasting.”
Vanwaar komt dan de breinmist waar veel vrouwen last van hebben?
“Om het kort te zeggen: breinmist moet losgekoppeld worden van het veranderende moederbrein. Die hersenmist en mentale belasting komt vermoedelijk niet door veranderingen in het brein zelf, maar door factoren errond. Denk bijvoorbeeld aan slaaptekort: een ouder die elke avond moet opstaan en slechts enkele uren slaapt, zal uiteraard minder goed functioneren in vergelijking met iemand die 12 uren slaapt.
Daarnaast krijgen moeders er plots een heleboel taken en verantwoordelijkheden bij. We draaien een soort dubbele shift van werken én zorgen voor een kind. Het brein kan nauwelijks rusten en de mentale load blijft te lang hoog, met als resultaat dat het minder goed functioneert.
Ook onze maatschappij stelt hoge eisen. Je moet de perfecte moeder zijn, een succesvolle carrière hebben, een perfecte baby opvoeden én er altijd Instagramwaardig uitzien. Sociale media versterken dat beeld nog meer, maar moederschap is vooral vallen en opstaan. Al deze factoren kunnen ervoor zorgen dat moeders mentaal veel belast worden.”
Hoe kunnen we die mentale belasting verminderen?
“De beste tip die ik kan meegeven is om hulp in te schakelen. Als kersverse moeder krijg je er veel taken bij die soms worden onderschat. Denk vóór de bevalling na over jouw netwerk: Wie kan eens inspringen als het te veel wordt? Waar kan je terecht? Denk aan grootouders, buren, familie en vrienden, maar ook aan professionele hulp zoals kraamzorg, die eens een maaltijd kunnen koken.
Daarnaast is het belangrijk om voldoende pauzes te nemen, gezond te eten en zorg te dragen voor jezelf en je brein. Ook begrip vanuit de omgeving maakt een verschil. Veel jonge ouders hebben vooral nood aan mildheid. Niet aan het gevoel dat ze alles perfect moeten doen.”
Je sprak voor je onderzoek met meer dan 200 vrouwen. Hoe was het om die getuigenissen te horen?
“De getuigenissen waren pijnlijk herkenbaar. In de media bestaan verschillende verhalen rond moederschap, maar tijdens de bevraging kwamen bepaalde thema’s telkens terug: de mentale last die vrouwen ervaren, het gevoel van breinmist en de zoektocht naar evenwicht tussen werk en gezin. Zelfs in gezinnen waar de partners bewust bezig zijn met gelijke taakverdeling, blijft het door de werkcultuur en individualistische cultuur moeilijk om die balans te bereiken. Het was geruststellend om te zien dat ik niet alleen was in mijn ervaring, maar we lopen toch altijd tegen hetzelfde aan, en dat is jammer.
Toch zie ik ook positieve veranderingen. Meer moeders schrijven boeken, delen hun ervaring of sluiten zich aan bij moedergroepen. Het onderwerp wordt minder taboe. Toch is er volgens mij nog meer steun nodig voor ouders, óók na de eerste weken na de bevalling.”
Wat hoop je dat lezers meepikken uit je boek?
“Ikzelf ben veel milder geworden voor mezelf. Zeker nu ik de sociale factoren beter begrijp, besef ik hoe krachtig ons brein eigenlijk is, en hoe belangrijk rust en steun daarbij is. Dat mogen we meer durven opeisen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat we veel rustmomentjes of micropauzes nodig hebben om goed te functioneren. Voor onze kinderen zorgen begint dus ook bij goed voor onszelf en ons brein zorgen.
Ik hoop vooral dat moeders beseffen dat hun brein een krachtig instrument is. Het moederbrein hoeft geen negatief begrip te zijn. Draag zorg voor je brein en wees mild voor jezelf, je bent niet alleen.”
Tekst: Fran Vander Bruggen
