Kampjes, speelplein of ouderschapsverlof? Hoe regel je opvang tijdens de zomervakantie?

Opvang tijdens de zomervakantie

Jarenlang keek ik vooral fronsend naar de mensen om me heen die tijdens de zomervakantie - of zelfs al maanden daarvoor - als een kip zonder kop rondrenden om hun kinderen van opvang te voorzien. Zelf ben ik opgegroeid met ouders die standaard vier weken vrij hadden in de zomer (bouwverlof en collectieve sluiting) en een gepensioneerde oma die niks liever deed dan mij entertainen. Ook de voorbije drie zomers als kersverse mama vormden voor mij geen groot probleem, dankzij de crèche, onze ouders en mijn flexibiliteit als freelancer.

Maar toen kwam de eerste schooldag. Diezelfde namiddag al vroegen ouders in de klasgroep op WhatsApp naar tips voor zomerkampjes. En plots besefte ik: oh ja, dat zijn twee volle maanden zonder school. And it all made sense.

Hoe flexibel je als werknemer of zelfstandige ook bent: acht weken is láng. Hoe kan je die als fulltime werkende ouders overbruggen? Welke opties zijn er voor opvang tijdens de zomervakantie, en hoeveel kost het? Laten we er samen even in duiken.

Optie 1: Speelpleinwerking of buitenschoolse opvang

Zomeropvang bestaat in vele vormen. De meest toegankelijke optie is vaak de gemeentelijk georganiseerde speelpleinwerking waar kinderen vooral heerlijk kunnen spelen, zonder veel poespas, en waar geen overnachting bij komt kijken. Je hebt grote kans dat er ook vriendjes uit de buurt of de klas aanwezig zijn, en doorgaans is de speelpleinwerking erg betaalbaar.

De prijzen verschillen per gemeente, van 5 tot 8 euro per dag per kind, zonder eventuele extra's voor voor- en naopvang. Sommige gemeenten rekenen iets hogere tarieven aan voor niet-inwoners, mensen met een UiTPAS moeten juist minder betalen.

Ook buitenschoolse opvang is in veel gemeenten een optie, maar hier moet je ook snel schakelen en soms al enkele maanden op voorhand dagen vastleggen. Voordeel is dat je hier ook per dag kan boeken, niet meteen voor een hele week.

Optie 2: Zomerkampen

Zomerkampen zijn vaak wat duurder, maar ook gestructureerder. Van algemene activiteiten tot specifieke boerderij-, dans-, sport- of knutselkampen: voor elk kind is er wel een perfect zomerkamp te vinden. Dagdelen zijn de goedkoopste vorm: je brengt je kind ’s ochtends en haalt het ’s middags terug. Dagkampen duren van ’s ochtends tot ’s avonds, maar kinderen slapen thuis. Nog een stap verder zijn interne kampen, waarbij kinderen meerdere dagen of een week blijven overnachten. Dat is voor veel kinderen een fantastische ervaring, maar het vraagt ook meer energie en vertrouwen - van zowel kind als ouder.

Zomerkampen bieden dus veel keuze. Het verschil zit vaak in intensiteit, kostprijs en prikkelbelasting. Wat voor het ene kind ontspannend is, kan voor het andere juist te veel zijn.

Het is lastig om de prijzen van alle mogelijke kampen te vergelijken, maar uit een recente bevraging van Solidaris (in 2024) blijkt dat ouders gemiddeld 150 tot 200 euro per kind per week uitgeven aan vakantie-activiteiten zoals kampen en stages. We nemen een realistische middenweg: 180 euro x 8 weken = 1.440 euro.

Alle mutualiteiten (behalve de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering) voorzien een terugbetaling voor kampen voor kinderen. Dat gaat vaak om een klein bedrag per dag, met een jaarlijks plafond van 100 à 120 euro per kind. Houden we daarmee rekening, dan kost acht weken kamp netto gemiddeld 1.330 euro per kind.

Optie 3: Ouderschapsverlof

Ergens tussen het invullen van kampinschrijvingen om 7.01 uur ’s ochtends (wie heeft dat bedacht?!) en het checken of die laatste sportstage écht al betaald is, vraag je je misschien weleens af: is dit nu echt de beste optie? Niet alleen neemt al die externe opvang een flinke hap uit het budget - zeker als je meer dan één kind hebt - maar acht weken op rij op kamp gaan is voor kinderen ook wel erg intensief.

Elke week een nieuwe plek, nieuwe begeleiders, nieuwe prikkels… Leuk, dat zeker, maar ook vermoeiend. Je wil vermijden dat kinderen in september al moe aan het schooljaar beginnen, terwijl vakantie juist bedoeld is om op adem te komen.

Dus wat als je die acht weken zelf thuis zou blijven? Bij volledig ouderschapsverlof krijg je van de RVA een vaste netto-uitkering van ongeveer 932,95 euro per maand (afhankelijk van je gezinssituatie). Voor twee maanden zomervakantie betekent dat dus een vervangingsinkomen van zo'n 1.866 euro netto.

Optie 4: Een combinatie

Op papier lijkt ouderschapsverlof ‘meer op te brengen’ dan acht weken kamp kost, maar dat is een misleidende vergelijking: je vervangt je loon immers door een lagere uitkering. Ouderschapsverlof is dus geen financiële winst, maar een bewuste keuze voor tijd en rust.

Enfin, voor je kinderen. Want even eerlijk: acht weken je kind(eren) constant in huis hebben is ook gewoon… veel. Zeker als we niet gezegend worden met prachtig, vrolijkmakend zomerweer.

Dus wat als we het anders aanpakken? Stel nu dat je je kinderen vier weken naar kampjes laat gaan, in combinatie met vier weken ouderschapsverlof: dat is al een realistischere mix. Vier weken kamp (180 euro per dag) kost je voor vier weken 720 euro per kind. Met het mutualiteitsvoordeel kom je dan op een netto kampkost van 610 euro. Voor vier weken ouderschapsverlof krijg je een RVA-uitkering van zo'n 932,95 euro netto.

Financieel blijft het een inkomensverlies, maar je halveert wel de kampkosten en kan je verlof inzetten waar het écht telt (bijvoorbeeld de eerste schoolvrije weken of als overgangsperiode tussen kampen). Je kinderen krijgen meer ademruimte, en je verdeelt de zomer haalbaarder over twee maanden.

Goed om te weten: je hebt altijd het recht om voltijds ouderschapsverlof te nemen, zolang dat in periode van maanden gebeurt. Maar je werkgever moet wel expliciet akkoord geven als je voltijds verlof wil opsplitsen in gespreide weken. Bijvoorbeeld: de eerste en de laatste week van juli en de tweede week van augustus.

Op de website van RVA vind je meer info over alle mogelijke combinaties. Geraak je er niet aan uit? Dan kunnen onze leden terecht bij de sociaal-juridische dienst, die jouw persoonlijke situatie kan bekijken.

Optie 5: Nog andere combinaties

Natuurlijk ben je niet de enige ouder die deze puzzel elke zomer weer moet leggen. Een andere mogelijkheid voor opvang tijdens de zomervakantie is dan om samen voor de combinatie van kamp + ouderschapsverlof te gaan en de thuisopvang onderling af te wisselen.

Als je in een luxepositie met veel betaalde vakantiedagen zit, kan je eventueel zelfs opteren om die in te zetten in plaats van het ouderschapsverlof, zodat je helemaal niet aan inkomen hoeft in te boeten (behalve wat betreft maaltijdcheques, die je enkel krijgt per gewerkte dag).

Onderlinge opvang: mag dat wel?

Wie opvang organiseert met andere ouders als dienst-wederdienst, dus zonder betaling, valt buiten de kinderopvangwetgeving. Je gewone gezinsverzekering komt tussen als er schade of - hopelijk niet! - een letsel ontstaat door een fout. Alleen als je ook ongevallen zonder schuld wil dekken, is een extra ongevallenverzekering nodig. Vergoedingen of betalingen kunnen de situatie wél juridisch veranderen.

Niets moet, alles mag

De zomervakantie is vaak een puzzel zonder kant-en-klare oplossing. Kampen bieden structuur en plezier, maar komen met een prijskaartje. Ouderschapsverlof betekent financieel een stap terug, maar levert iets op wat moeilijk in euro’s te vatten is: tijd, rust en echte qualitytime met je kinderen. Er bestaan heel wat mogelijkheden voor opvang tijdens de zomervakantie, zeker in samenwerking met andere ouders - die evenzeer die puzzel moeten gelegd krijgen.

Onthoud vooral dat de vakantie van kinderen niet volledig gevuld moet zijn om er iets aan te hebben. Tussen alle kampen, schema’s en rekenoefeningen door mogen er gerust ook lege dagen zijn: dagen waarop niets moet en alles mag, waardoor iedereen ook weer fris aan de startlijn in september kan verschijnen.