Van buikpijn tot groeipijn: wanneer ga je best met je kind naar de dokter?

Ongerustheid

Die eerste keer 39,5 graden koorts bij je baby vergeet je niet snel. Maar ouderschap blijft ook daarna een oefening in schakelen. Wat doe je wanneer je kind verslaafd lijkt aan schermen? Of wanneer het regelmatig klaagt over buikpijn? Wanneer ga je best met je kind naar de dokter? ‘Buikpijn is een klassieker bij lagere schoolkinderen’, zegt auteur en kinderarts Levi Hoste (UZ Gent). ‘Ze gebruiken het soms als een soort verzamelwoord. Ze voelen zich niet goed, zijn vermoeid of gespannen, en dat vertaalt zich lichamelijk. Het is zelden ernstig, maar het betekent ook niet dat kinderen zich aanstellen. Ze hebben effectief last. In de meeste gevallen is niets ernstigs aan de hand, maar als arts neem ik de ongerustheid van ouders altijd serieus.’

Met kind naar de dokter?

Veel kinderziektes zijn onschuldig, maar er zijn symptomen waarvoor je altijd alert moet zijn. De Gezondheidsgids voor kinderen bevat daarom een duidelijke lijst met alarmsignalen. Bedoeld om ouders houvast te geven, niet om hen bang te maken.

‘Als een kind niet of nauwelijks reageert, moeilijk wakker te krijgen is, een blauwe of grauwe kleur heeft, aanhoudende koorts heeft, wartaal spreekt of een hele dag niet plast, dan moet je onmiddellijk medische hulp inschakelen. Maar ook zonder duidelijke alarmsymptomen mag je altijd contact opnemen met een kinderarts als je ongerust bent. Vertrouw op je oudergevoel. Jij kent je kind het best.’

Groei, pijn en twijfel

Tussen 5 en 12 jaar verandert er heel wat in een kinderlichaam, en dat zorgt bij ouders soms voor twijfel en vragen. ‘Versnelde groei kan gepaard gaan met groeipijnen’, legt kinderarts Levi Hoste uit. ‘Dat uit zich vaak ’s nachts, meestal in beide benen, ter hoogte van de knieën. In veel gevallen is er niets ernstigs aan de hand en verdwijnen de klachten vanzelf.’ Toch is niet elke pijn zomaar groeipijn. ‘Als de pijn aanhoudt, steeds op dezelfde plek zit of gepaard gaat met ziektesymptomen, moet dat verder onderzocht worden. Maak je je zorgen, dan geldt ook hier: ga met je kind naar de dokter. Beter een keer te veel laten nakijken dan te weinig.’

En wat als je kind in de lagere school al tekenen van puberteit vertoont? ‘Sommige veranderingen lijken op puberteit, maar zijn dat niet altijd. Zweetgeur of wat oksel- of schaamhaar kan al rond 8 jaar voorkomen en hoort bij een normale ontwikkeling. De echte puberteit start meestal later: rond 11-12 jaar bij meisjes en iets later bij jongens. Maar er is veel verschil en elk kind volgt zijn eigen tempo: vergelijken met klasgenootjes heeft weinig zin.’

Kleine gewoontes, groot verschil

Ziek zijn hoort bij opgroeien, maar minstens zo belangrijk is wat je kan doen om ziekte te voorkomen. Wat kan je als ouder doen om je kind gezond te houden? ‘Vaccinaties blijven een van de belangrijkste preventiemaatregelen’, benadrukt dokter Hoste. ‘Ook voor lagere schoolkinderen. Kinderen die al naar school gaan, worden gratis gevaccineerd via het CLB. Maar er zijn ook andere ziekten waartegen vaccinatie bescherming kan bieden. Goede informatie is hier cruciaal, en die kan de kinderarts je zeker geven.’

Daarnaast speelt levensstijl bij iets oudere kinderen een steeds grotere rol. ‘De obesitasproblematiek is enorm toegenomen. Vroeger dachten we dat type 2 diabetes op jonge leeftijd niet kon optreden. Vandaag weten we beter: hoe vroeger obesitas ontstaat, hoe jonger kinderen die type 2-diabetes ontwikkelen. Het goede nieuws is dat kinderen op die leeftijd nog bijzonder ontvankelijk zijn voor verandering. Kinderen in de groei hoeven meestal ook geen gewicht te verliezen. Frisdrank schrappen, vaker met de fiets naar school en meer bewegen: dat kan op lange termijn een gigantisch verschil maken.’

Schermen en slaap

Vanaf de lagere school maken ook digitale media deel uit van het dagelijkse leven van kinderen. Ze gamen, chatten, scrollen en zoeken online informatie. ‘Schermgebruik komt inderdaad steeds vaker aan bod tijdens consultaties’, zegt de kinderarts. ‘Vermoeidheid of hoofdpijn bij kinderen kan vaak gelinkt worden aan veelvuldig schermgebruik. Daarnaast zien we een duidelijke link tussen te veel schermen, te weinig buitenspelen en de toename van bijziendheid. Een gezond evenwicht is daarom essentieel, en ouders spelen daarbij een sleutelrol. Een stevige basis is dat je zelf het goede voorbeeld geeft en ook je eigen schermtijd thuis beperkt. Maar stimuleer je kind zeker ook om meer buiten te spelen. Minstens twee uur per dag buiten zijn is geen overbodige luxe. En kijken ze toch op schermen, voorzie dan elke 20 tot 30 minuten even pauze.’

Opvallend: ook vapen komt aan bod in De Gezondheidsgids voor kinderen. ‘Het aantal jonge vapers stijgt snel, vaak al op heel jonge leeftijd’, legt de kinderarts uit. ‘Het is geen goed alternatief voor sigaretten. Integendeel: het is nog schadelijker en bijzonder verslavend voor jonge hersenen. Belangrijk is ook hier om het goede voorbeeld te geven en vooral heel open en eerlijk te praten met je kind over de risico’s van vapes en andere vormen van middelengebruik. Preventie is essentieel: duidelijke grenzen, betrokkenheid en juiste informatie werken beter dan bestraffing of verbod alleen.’

Beter dan Google

Veel uitdagingen dus. Voor kinderartsen, maar ook voor ouders. ‘Maar ik wil in de eerste plaats geruststellen’, besluit dokter Levi Hoste. ‘De Gezondheidsgids is een hedendaags naslagwerk, geverifieerd door kinderartsen, en daardoor een stuk betrouwbaarder dan dokter Google of door AI gegenereerd advies. Veel ouders beginnen bij twijfel meteen symptomen te googelen, maar een chatbot vervangt nooit doktersadvies. En zeker ook geen oudergevoel. Dat blijft het belangrijkste kompas. Maak je je ongerust, ga dan zeker met je kind naar de dokter.’